TIN NÓNG

Không tinh giản biên chế: Những “vòi bạch tuộc” tiếp tục bám hút tiền thuế của dân (P3)

Một năm mỗi nông dân chỉ thu nhập vỏn vẹn 2,5 triệu đồng, nhưng một tối kỷ niệm 120 năm ngày thành lập tỉnh đã chi đến hơn 5 tỷ đồng. Do đó, nếu nhắc lại câu hỏi vì sao tinh giản biên chế hơn 10 năm nhưng bộ máy đó thậm chí còn phình to hơn, hãy xét tới “thói quen” bội chi và tận thu mà bộ máy đó đã duy trì qua nhiều năm nay, với mức độ khủng khiếp như trên.

tinh giản biên chế

Tận thu thuế để bù chi tiêu công lãng phí không chỉ làm doanh nghiệp suy yếu và người dân nghèo đói, mà còn lấy đi cơ hội phát triển của những thế hệ tương lai. Bức ảnh: Hai thế hệ. (Ảnh: Rehahn Photography)

Phần 1: Khi mối nguy đến từ lãnh đạo

Phần 2: Sự tiếp tay của cơ chế

Phần 3: “Không ai muốn giảm biên chế cả”

Bộ máy ‘ngốn’ ngân sách khổng lồ

Theo Trung tâm Thông tin và dự báo KT-XH Quốc gia, năm 2013, Chính phủ bội chi, vượt 110.153 tỷ đồng (tương đương 11,3%) trong khi thu chỉ vượt 12.348 tỷ đồng (tương đương 1,5%), tức chi gấp 8,9 lần thu.

Năm 2014, bội chi ngân sách cả năm vào khoảng 153,9 nghìn tỷ đồng.

Năm 2015 chưa có công bố chính thức. Dự toán Ngân sách nhà nước với tổng số thu là 921,1 nghìn tỷ đồng, tổng chi ngân sách nhà nước là 1.147,1 nghìn tỷ đồng. Mức bội chi là 226 nghìn tỷ đồng, tương đương 5% GDP. Chi đầu tư phát triển chỉ chiếm 17%. Chi thường xuyên chiếm tới 67%.

Năm 2016, dự toán tổng thu ngân sách nhà nước là 1.014,5 nghìn tỷ đồng, dự toán tổng chi 1.273,2 nghìn tỷ đồng. Kế hoạch bội chi ở mức 4,95% GDP, tương đương 254.000 tỷ đồng – tăng 28.000 tỷ đồng so với năm 2015. Trong đó, chi thường xuyên chiếm tới 65%, chi đầu tư phát triển chỉ chiếm 20%.

Cần chú ý rằng chi thường xuyên bao gồm các khoản chi lương cho khối nhà nước, học bổng, mua sắm, sửa chữa công trình và dịch vụ công của các ngành, tức là chi không hoàn lại. Điều này khác với chi đầu tư phát triển.

Năm 2013, dư luận từng nóng lên trước thông tin 1 phút họp của các đại biểu tại hội trường tiêu tốn 2 triệu đồng ngân sách; bình quân một ngày họp mất 1 tỷ đồng. Tương tự, thông tin gần 40.000 xe ô tô công tiêu tốn 12.800 tỷ đồng ngân sách một năm công bố hồi cuối năm 2015 cũng khiến cộng đồng sửng sốt về mức độ tốn kém của chi tiêu công.

Tháng 10/2015, Bộ trưởng Bộ Tài chính Bùi Quang Vinh cho biết ngân sách nhà nước năm 2015 là 255.750 tỷ đồng, nhưng trong đó chi cho ngân sách địa phương là 131.500 tỷ đồng. Ngân sách trung ương còn lại là 154.000 tỷ đồng, trừ đi vốn nước ngoài và các khoản chi khác thì còn 45.000 tỷ đồng.

Kinh phí tổ chức đại lễ 2/9 với cuộc diễu hành khổng lồ của 30.000 người trong năm 2015 hiện vẫn chưa được công bố. Chỉ riêng tỉnh Bắc Giang, kinh phí tổ chức lễ kỷ niệm 120 năm thành lập tỉnh cho một tối ngày 9/10/2015 là hơn 5 tỷ đồng.

“Cả nước ngân sách Trung ương chỉ còn 45.000 tỷ đồng. Với mức này không biết để làm cái gì, chưa nói để trả nợ với các thứ. Cho nên gần như không có tiền để làm gì cả” - Bộ trưởng Vinh nói. (Đồ họa: VNnews07)
“Cả nước ngân sách Trung ương chỉ còn 45.000 tỷ đồng. Với mức này không biết để làm cái gì, chưa nói để trả nợ với các thứ. Cho nên gần như không có tiền để làm gì cả” – Bộ trưởng Vinh nói. (Đồ họa: VNnews07)

Thuế: vắt kiệt, tận thu

Chi như thế, vậy thu bao gồm những khoản nào? Tỷ lệ ra sao?

Nguồn thu ngân sách bao gồm thu nội địa (chủ yếu là thuế, phí, lệ phí từ doanh nghiệp và cá nhân), dầu thô, cân đối xuất nhập khẩu và viện trợ.

Theo dự toán ngân sách trong hai năm gần nhất, năm 2015 và 2016, thu nội địa (chủ yếu là thuế, phí, lệ phí từ doanh nghiệp và cá nhân) đều chiếm hơn 2/3 tổng nguồn thu. Năm 2015, 70% tổng thu đến từ thuế, phí, lệ phí. 30% đến từ dầu thô, từ cân đối xuất nhập khẩu và viện trợ. Sang năm 2016, thu nội địa dự kiến sẽ tăng lên đến 77,4%, do tăng tổng thu mà các khoản thu từ dầu thô, cân đối xuất nhập khẩu và viện trợ lại giảm.

Nhận định về tỷ lệ thuế, phí tại Việt Nam, tại Diễn đàn kinh tế mùa xuân 2015, PGS.TS Trần Đình Thiên – Viện trưởng Viện kinh tế Việt Nam cho biết, những chính sách bảo hộ và thuế chồng lên thuế đang khiến mỗi người dân Việt Nam gánh chịu tỷ lệ thuế phí/GDP cao gấp từ 1,4 đến 3 lần so với các nước khác trong khu vực.

Trung bình trong giai đoạn 2007-2012, tỷ lệ thuế và phí của Việt Nam là21,6% GDP, trong khi Trung Quốc là 17,3%, Thái Lan và Malaysia là 15,5%, Indonesia là 12,1% và Ấn Độ chỉ là 7,8%, theo Trí thức trẻ.

Trong khi đó, thu nhập bình quân tính theo đầu người Việt Nam (GDP/người) năm 2015 là 2.109 USD. Mức thu nhập này thấp hơn Singapore 44 lần (92.632 USD), thấp hơn Malaysia hơn 14 lần (30.317 USD), nhỏ hơn Thái Lan 4,4 lần (9.311 USD), và thấp hơn gần 5 lần so với mức GDP/người trung bình của toàn thế giới.

Theo tính toán của chuyên viên kinh tế Nguyễn Văn Sơn, thu nhập của nông dân ĐBSCL năm 2011 chỉ 200.000 đồng/người/tháng, tức 2,4 triệu đồng/người/năm. (Ảnh: Liêu Thái)
Thu nhập của nông dân ĐBSCL năm 2011 chỉ 200.000 đồng/người/tháng, tức 2,4 triệu đồng/người/năm, theo ông Nguyễn Văn Sơn. (Ảnh: Liêu Thái)

Theo số liệu Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn công bố tháng 3/2014, thu nhập bình quân của người dân nông thôn năm 2013 ước đạt khoảng gần 20 triệu đồng/năm, tương đương khoảng 1,67 triệu đồng/người/tháng, hoặc 55.000 đồng/người/ngày.

Nhưng theo tính toán của ông Nguyễn Văn Sơn – chuyên viên kinh tế thuộc Trung tâm nghiên cứu Phát triển ĐBSCL trên Việt Nam Net, thu nhập của nông dân ĐBSCL năm 2011 chỉ 200.000 đồng/người/tháng, tức 2,4 triệu đồng/người/năm.

Một hạt cà phê của nông dân tỉnh Đắk Lắk phải “gánh” 17 khoản thu do công ty cà phê đặt ra, theo báo Người lao động tháng 9/2015. Một hạt thóc phải “cõng” hơn 100 khoản đóng góp; các loại phí chiếm tới 1/4 chi phí nuôi một con heo từ khi là con giống đến khi xuất chuồng, Viện Thị trường và Giá cả (Bộ Tài chính) nhận định.

Bà Nguyễn Thị Hằng – Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Nuôi ong Việt Nam từng cho biết để vận chuyển ra khỏi huyện khoảng 45.000 tấn mật ong, phải cần tới 225.000 giấy phép kiểm dịch. “Nếu một ngày cấp phép 1 lần, phải mất 616 năm mới cấp hết số giấy phép trên…”, bà Hằng nói trên Tiền Phong.

Theo báo Người Lao Động, một khảo sát công bố hồi tháng 8/2015, 32% doanh nghiệp phải trả phí “bôi trơn” cho cán bộ thuế để được nộp thuế. Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cho hay, theo một khảo sát của Ngân hàng Thế giới, chi phí mà DN Việt Nam phải trả cho các khoản phí và thuế chiếm tới 40,8% tổng số lợi nhuận, trong đó có rất nhiều loại thuế, phí không thể kiểm soát được. Tiền “bôi trơn” của DN Việt Nam chiếm 0,72-1,02 lần lợi nhuận.

DN làm ra 1 đồng lợi nhuận thì họ phải đóng ít nhất 0,72 đồng, thậm chí vượt thêm 0,2 đồng lợi nhuận vì những phí tham nhũng, bôi trơn. Kinh doanh lỗ, không còn tiền đầu tư là vì đây. (Hình biếm họa/Sưu tầm)
DN làm ra 1 đồng lợi nhuận thì họ phải đóng ít nhất 0,72 đồng, thậm chí vượt thêm 0,2 đồng lợi nhuận vì những phí tham nhũng, bôi trơn. Kinh doanh lỗ, không còn tiền đầu tư là vì đây. (Ảnh minh họa/Sưu tầm)

Thuế phải trên tinh thần nuôi dưỡng nguồn thu chứ không phải chỉ vắt kiệt khả năng đóng góp của doanh nghiệp và người dân. Thuế phí tăng cao thể hiện nguồn thu ngân sách đang khó khăn, cũng như là do nợ công tăng cao và thâm hụt ngân sách nặng nề – bà Lan cho biết trên Báo Đất Việt.

Mà về lâu dài, nợ càng thêm nợ. “Bởi vì các doanh nghiệp và người dân không còn sức để đóng thuế, không làm ăn có lời được nữa thì lấy đâu tiền mà đóng?” – chuyên gia kinh tế nói.

Nhưng, trở ngược lại, thì khả năng tận thu thuế và sức hấp dẫn của việc lạm dụng ngân sách cho đến lúc này chẳng phải vẫn là một trong những lý do chính khiến bộ máy khổng lồ ấy vẫn duy trì và không ai muốn giảm biên chế cả hay sao?

Đón đọc: Phần 4 – Vì sao “vòi bạch tuộc” không bị chặt đứt?

Phan A


Đánh giá bài viết:

1 votes, 5 avg. rating

Chia sẻ:

TIÊU ĐIỂM DƯ LUẬN

TIÊU ĐIỂM TUẦN

VIDEO NỔI BẬT

Bình Luận

Nhập mã an toàn * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.